Gelovige kindertjes

Het moment waarop ik mijn moeder vroeg “Sinterklaas bestaat niet echt, toch?” kan ik me nog exact herinneren. Hoe oud ik toen was weet ik niet meer, ik denk 7 of 8 jaar. Daarvoor was ik door een periode van twijfel gegaan, van het besef van hulpsinterklazen en het opmerken van onjuistheden in het verhaal… De Zwarte Pieten discussie werd nog niet publiekelijk gevoerd, de commercie was nog niet tot het uiterste gedreven en de televisieprogrammering stond nog niet bol van de Sinterklaasprogramma’s. Het was in alle opzichten een andere tijd… die jaren ’80 in de Noorderkempen.

IMG_4115

Voor mij was de overgang van geloven naar niet-geloven een proces. Ik ben niet ineens van mijn geloof gevallen en ik heb er ook niks aan overgehouden dan ik jarenlang “voorgelogen” zou zijn geweest. Sterker nog – ik denk juist met warme herinneringen terug aan de mythe en verwondering van de goedheiligman uit Spanje.

COLLECTIEVE LEUGEN

Toen ik kinderen kreeg was het voor mij dan ook vanzelfsprekend dat ik ze “zou laten geloven”, al klinkt dat veel zwaarder dan ik het bedoelde. Ik wilde hen gewoon dezelfde verwondering laten ervaren als die ik als kind had gehad. Wellicht was dat naïef, maar ik wist niet dat Sinterklaas ook een onderwerp was waar je een visie over moest hebben vóór je kind de peuterleefdtijd zou bereiken.

In de babytijd van de oudste kende ik sowieso nauwelijks andere ouders, laat staan dat ik toen nadacht over “de collectieve leugen van het land”. Ik wist niet dat het allemaal zo beladen was, maar inmiddels heb ik genoeg tegengeluiden gehoord om in te zien dat het voorspiegelen van het verhaal als waarheid toch niet allemaal rozengeur en maneschijn is. Eigenlijk zit er ook wel wat moois in dat je de kinderen van kleins af aan bijbrengt dat het een feest is ter nagedachtenis aan Sint-Nicolaas, net zoals de rest van de jaarfeesten herinneringsfeesten zijn.

“Een leugen” zou ik het allemaal niet willen noemen, zoals ik dat wel om me heen hoor. Want zijn sprookjes dan ook leugens? Is theater een leugen? De Efteling? Disneyland? Verkleden? Is het niet meer het voorspiegelen van een verhaal, waar jonge kinderen een waarheid in zien en oudere kinderen een spel? Zou het echt zo slecht zijn om te vertellen dat Sinterklaas bestaat?

DREIGEN

Er zijn bovendien ook nog verschillende versies van het Sinterklaasverhaal in omloop, blijkbaar. Althans, de ouders interpreteren het soms op verschillende wijze. Waar wij het houden op een lieve, oude man die elk jaar cadeautjes uitdeelt (maar niet te veel, anders is er niet genoeg voor iedereen!) en Zwarte Pieten die de Sint helpen, is er blijkbaar ook een boze Sint die alle “stoute” dingen opschrijft in zijn Grote Boek. Er bestaan spiek-Zwarte Pieten die aan hun baas doorvertellen als kinderen brutaal zijn geweest, hun kamer niet hebben opgeruimd of ruzie hebben gemaakt met hun broertje. Het dreigement van “in de zak mee naar Spanje” bestaat denk ik niet meer, maar lege schoenen en geen cadeautjes hoor ik regelmatig om me heen. Net zoals Sinterklaas manipulatief is (jullie mogen vanavond allemaal je schoen zetten!), maken veel ouders dankbaar gebruik van de tijdelijke autoriteit die kinderen in het gareel moet houden…

Een feest gebaseerd op manipulatie lijkt me niet echt wenselijk. Net zoals ik niet hou van een overdadige pakjesochtend (of -avond), schoencadeautjes en marsepein. Maar het sprookjeselement, de spanning, de verrukking van mijn kinderen en het samen toeleven naar 6 december, daar geniet ik al 7 jaar van als moeder.

IMG_4122

GELOVEN

Eens je gestart bent met het vertellen dat de Sint elk jaar uit Spanje komt, kan je er ook niet opeens mee stoppen. Toch niet als je je kind niet keihard van zijn geloof wil laten vallen. Want dat is wat er hier zou gebeuren, want mijn kinderen geloven in Sinterklaas, alle drie. Ja, óók die nieuwsgierige jongen van 7,5 die alles altijd tot op de bodem wil uitzoeken. Er is geen spoortje van twijfel te bespeuren bij hem en vol overgave stort hij zich in het verhaal. En ik vind dit te kostbaar om het te doorbreken…

Mocht ik opnieuw kunnen beginnen, zou ik dan vanaf het begin verteld hebben dat het een oud sprookje is dat wordt nagespeeld? Zou ik vertellen over Nicolaas van lang geleden die is getransformeerd tot de Sinterklaas van nu? Zou ik vertellen dat de cadeaus gekocht zijn door papa en mama en dat er een hoop toneelspelers zijn die allemaal net-alsof doen? Zou ik vertellen over de Zwarte Pieten die vroeger slaven waren maar tegenwoordig grappige mannen die zogenaamd zwart zijn door het roet uit de schoorsteen?

Ik weet het niet. Soms is het ook wel makkelijk dat je niet alles van te voren kan overzien. En bovendien kan ik toch de beste vriend van mijn oudste niet zomaar “opheffen”?

 

 

Heb jij geloofd in Sinterklaas? En tot welke leeftijd? Hoe vond je het toen je er achter kwam dat hij niet echt bestaat?

Comments

comments

10 comments on “Gelovige kindertjes

  1. Goh, moeilijk lijkt mij dat eigenlijk dat je als ouder over zelfs “evidente” dingen als Sinterklaas tegenwoordig al een standpunt voor of tegen moet innemen.

    Ik heb geloofd in Sint-Maarten én Sinterklaas 🙂 Voor ons was dat dezelfde figuur, maar de eerste kwam bij ons thuis: mijn ouders zijn opgegroeid met Sinterklaas, maar aangezien we naar school gingen in een regio waar Sint-Maarten gevierd wordt, was het wat raar om als enige kindjes van de klas pas een maand later cadeautjes te krijgen.
    Sinterklaas kwam dan weer bij mijn grootouders, want “die kan niet overal tegelijk komen, dus komt hij eerst bij de kindjes thuis en dan een maandje later, als hij een beetje gerust heeft, bij de grootouders” ;-).
    Zwarte Piet was voor mij gewoon een zotte man, die zwart zag omdat hij door de schoorsteen de pakjes bracht. Ook al weet ik nu wel dat de achtergrond slavernij is, als kind heeft dat voor mij nooit die connotatie van “minderwaardige zwarte” gehad. Ik snap de verontwaardiging erover wel, maar vraag mij tegelijk ook af in hoeverre het niet vooral de volwassenen zijn die daar een probleem mee hebben. Een kind kan je het volgens mij namelijk gerust uitleggen met het “roet van de schoorsteen”-verhaal, zonder dat het daarom een negatieve connotatie met blank-zwart legt (dat was bij ons alleszins het geval; wij leerden op andere manieren dan met een witte Piet wel dat alle mensen gelijk zijn; Sinterklaas en Piet hadden daar niets mee te maken, behalve dan misschien in die zin dat ze bij álle kindjes langskomen).

    Op mijn zevende is bij mij de magie doorbroken doordat mijn tante het aan mijn negenjarig nichtje verteld had en zij het dan uiteraard ook aan mij vertelde (we woonden naast elkaar en waren dus quasi “zusjes”). Voor zover ik het mij herinner, kwam ik compleet uit de lucht vallen, maar trauma’s heb ik er zeker aan overgehouden. Als oudste was het ook wel gewoon leuk om vanaf dan mee het geheim te bewaren voor mijn jongere broer 🙂

  2. Oeps, ik bedoelde natuurlijk ‘Geertrui’ met mijn naam – ik tik ‘m niet vaak meer want vind Trui gewoon vlotter…

    1. Zo werd ik als kind ook altijd genoemd, en door mijn familie en in het dorp waar ik opgroeide nog altijd!

      1. En meteen bingo nog een verwantschap : hier ook lang leve de Steinerschool :-).
        Ik besef ook dat ik er in een andere schoolsetting misschien heel anders tegenaan zou kijken, dat Sintfeest. En wellicht zou moeten besluiten dat ik er liever helemaal níét meer aan meedoe ? Heerlijk he, die jaarfeesten !
        Je begrijpt meteen hoe ik m’n vrije-huismoedertijd kan invullen 🙂
        En het huismoederen als vervullend en zinvol kan ervaren…

  3. Dag Geertrui,
    voor het eerst reageer ik hier – ik vond je blogje toevallig even geleden, en kwam nog eens terug, want ik vond het toch ál te toevallig. Ik ben ook Gertrui en (nu al 10jaar) voltijds mama. Geen student, hoewel de groei in het moederschap en je rol in het weefsel om je heen en de wereld toch als een permanente ‘studie’ voelen !
    En kijk, dit thema ligt me nauw aan het hart.
    Heerlijk he, als je zo mee in de beleving van die kindertjes kan kruipen !
    Ik hoef niet te liegen als ik me kan inleven in de gedachte dat Sint-Nikolaas bestaat en dus ooit als kleine jongen en man geleefd heeft en dat op een gedenkwaardige manier deed. Ik vind het een voorrecht voor onze kinderen Piet te mogen zijn, en die Nikolaas handen en voeten te geven hier thuis. 2 van onze kinderen (de jongens van 14 en 12) zijn ondertussen ingewijd in het Geheim dat wij Pieten zijn dezer dagen. De meisjes van 10 en 8 gaan nog helemaal op in het feest.
    We zorgen wel dat we geen Sinterklazen tegenkomen links en rechts in de winkels.

    Aan die leeftijd waarop ze beginnen bedenken en zien dat wij allemaal mensen van vlees en bloed zijn met talenten en beperkingen, en keuzes kunnen maken in hoe we leven vind ik het handig en mooi de legende van Sint-Nikolaas te vertellen. Dat is niet een soort ‘vertellen hoe het nu zit’ maar wel over zijn opmerkelijke leven vertellen op een verteerbare manier voor jonge kinderen.
    Als je dat leest is ook meteen duidelijk dat het geen steek houdt te doen alsof Sinterklaas een soort oordeel komt vellen over kinderen en niets geeft of straft als je te stout bent geweest. Hij was net heel goed bevriend met een ‘stoute’ jongen ! Wél kan hij dan misschien kinderen motiveren om een groot hart te hebben voor elkaar en al delend rijk te worden…
    Haha, al meteen een lang getokkel hier …. ik vind het heel boeiende gespreksstof !
    Elk jaar weer heb ik het er met mede-moeders over op school…
    Groetjes en veel plezier bij het Pietenwerk en de Verwondering,
    Trui

    1. Wat een leuke, lange reactie!
      Ik had al een concept klaarstaan over de achtergrond van dit feest, maar het is er niet meer van gekomen om dat te posten… volgend jaar dan maar, hoop ik 🙂
      Mijn kinderen zitten op een Steinerschool en ik ben zo dankbaar voor de manier waarop er daar met de jaarfeesten wordt omgegaan. Dat is de manier waarop ik het als kind zelf ook heb meegekregen, en die verwondering kan ik op deze manier ook doorgeven en laten beleven. Zo komt er toch nog iets terecht van al mijn idealen!

Comments are closed.