Fair Wear Friday # wol en zijde

Het plan was om deze week een Fair Wear Friday-post te schrijven over babykleding, aangezien ik eindelijk de doos met minimaatjes heb opgezocht en gesorteerd. Wat ik uiteraard wel wist, maar nu met andere ogen heb bekeken, is het hoge percentage aan wollen en wol-zijde kleertjes dat daarbij zit. Een keuze waar ik nog altijd volledig achter sta, maar waarvan ik het idee heb dat ik het wel aan mezelf aan de wereld moet kunnen verantwoorden waarom iemand die plantaardig eet ervoor kiest om dierlijke materialen te dragen. De concrete babykledingpost houden jullie nog tegoed, maar hierbij vast de bijbehorende uitleg.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Soms heb ik het gevoel tussen verschillende werelden te zweven waar ik allebei deel van wil uitmaken, waar ik volledig achter bepaalde uitgangspunten sta, maar waarbij die standpunten lijnrecht tegenover elkaar staan. In dit specifieke geval gaat het om de antroposofie waarin het omhullen van kindje met natuurlijke materialen als belangrijkste wordt gezien, en anderzijds de veganistische sympathieën die ik voel wanneer ik het voorkomen van dierenleed en negatieve invloed op het milieu centraal stel.

DIERENLEED

Niet alleen vermijden veganisten het gebruik van onder andere wol en zijde vanwege het dierenleed dat er vaak mee gepaard gaat, ook milieutechnisch scoren deze materialen de slechtste punten van de klas. Nu is het nogal cru om te stellen dat een wol = gegarandeerd dierenleed, maar voor veel veganisten komt het daar wel op neer.

Dat ik geen trui van angorawol bij een grote keten zal kopen, is weinig verrassend nieuws voor wie mij kent. Niet alleen vanwege de wol die waarschijnlijk op een niet al te diervriendelijke manier is verkregen alsook om de werkomstandigheden waaronder een dergelijke trui is vervaardigd. Maar… zoals je niet zou verwachten bij een planteneter, ben ik wél grote liefhebber van wol en zijde… maar dan van de vezels die op de minst schadelijke manier zijn gewonnen. Dat komt, omdat ik in beide eigenschappen terugvind die geen enkele andere stof kan bieden – mijn inziens.

WOL

Wollen stoffen worden verkregen door de vacht van schapen te scheren, te spinnen en die draden te weven of breien tot een lap. Het grote probleem van de wolindustrie is echter dat 80% van de business bestaat uit dieren die worden mishandeld om maar zoveel mogelijk opbrengst te hebben. Een soort plofschapen dus. Zo worden schapen onder meer hardhandig geschoren (dat gaat sneller en man-uren kosten geld), krijgen ze slecht te eten (eten = duur en het vlees wordt toch niet gebruikt) en museling is er dagelijkse kost – link is niet geschikt voor gevoelige magen.

Het spreekt voor zich dat ik daarom geen wol zal kopen waarvan ik (of eigenlijk de producent) de herkomst niet ken. Want hoewel wol een dierlijk product is, geloof ik dat het best op een diervriendelijke manier kan worden verkregen. Biologische keurmerken worden streng gecontroleerd en een label wordt niet zomaar verkregen door boeren. Of misschien wil ik het gewoon graag geloven – aangezien wol voor mij onovertroffen eigenschappen heeft die ik mijn kinderen (en mezelf) zo ontzettend gun.

Het meest fantastische aan wol is dat het warmte kan reguleren. Baby’s kunnen dit niet zelf, en in plaats van hen eindeloos moeten bijstaan met laagje aan- laagje uit, kan wol ze helpen om hun eigen lichaamstemperatuur in stand te houden. Het reguleren houdt in dat het de warmte vasthoudt als dat nodig is en als het warm genoeg is laat het de warmte weer gaan. Pas rond de 7 jaar is een kinderlichaam in staat de eigen temperatuurhuishouding volledig onder controle te hebben. Zeker tot die tijd is het heerlijk om hen te helpen met een wollen onderlaagje. Mijn kinderen dragen standaard een wollen hemd, winter én zomer. Ik trouwens ook.

Wol heeft zeer goede isolerende eigenschappen in de vezel mee gekregen: de beste natuurlijke isolatie die mogelijk is, namelijk via een natuurlijke luchtlaag. Daardoor beschermt wol je voor plotselinge temperatuur verschillen en laat het je lichaam ademen. De natuurlijke structuur van de vezel zorgt er voor dat vocht niet meteen opgenomen wordt wanneer het met wol in contact komt. Zelfs als wol op den duur nat zou worden blijft het de warmte genereren en houdt het je warm en word je niet koud en klammig. Ideaal voor doorlekkende luiers of spugende kinderen – of kinderen die hun glas water omgooien…

Door het natuurlijke wolvet dringt vuil minder snel in de vezel. Het hoeft dus bijlange niet zo vaak gewassen te worden als katoenen (onder-)kleding. Na een aantal dagen dragen lucht ik het eens, maar het hoeft bijna niet in de wasmachine, alleen als er echt flinke vlekken inzitten. Hierdoor blijft de kleding heel lang mooi, en het niet hoeven wassen compenseert de “milieu-onvriendelijkheid” weer wat. De kleding is wel kwetsbaar, maar eventuele gaatjes zijn vrijwel altijd onzichtbaar te herstellen. Hier gaat de wollen kleding standaard drie kinderen mee – en de kleinste maatjes liggen alweer klaar voor de baby. Bovendien is de tweedehandsmarkt voor wollen hemden vrij groot, waardoor er een relatief lange levensduur zit op wollen kleding…

De zelfregulerende functie van wol vind ik bij geen enkel andere textiel terug. Voor baby’s vind ik wollen onderkleding dan ook onmisbaar en bijzonder noodzakelijk, bij de kinderen vind ik het een fijn idee dat hun lichaam wordt geholpen met het zich zo goed mogelijk voelen, en voor mezelf-de-koukleum vind ik het aangenaam om een wollen onderlaag te dragen die me helpt mijn lichaamswarmte vast te houden. Daar kunnen geen 3 fleecetruien tegenop.

En in de zomer? Als het buiten warm is, helpt wol je juist afkoelen  zonder dat je je kapot zweet. Denk maar aan woestijnbewoners, die lopen altijd in wollen kleding die hun lichaam helemaal bedekt. Ook wij dragen dan wol, het combineert immers ook perfect met een short. En soms wordt het al eens gecombineerd met zijde, dat nóg fijner voelt als het warm is. De jongste gaat de meest zomerlijke baby worden die we ooit gaan hebben (maart – april – mei – juni), dus ik heb nog wat extra zijden mutsjes en rompertjes gekocht.

ZIJDE

In tegenstelling tot wol worden voor zijde wél dieren gedood. Verpopte rupsen worden ondergedompeld in kokend water om te voorkomen dat door het ontpoppen de draden breken. Hierdoor wordt de lijmstof, die de rupsen aanmaken wanneer ze zich inpoppen, losgeweekt zodat de draad kan worden afgewikkeld. De pop overleeft dit uiteraard niet. Bij wilde zijde daarentegen wordt de cocon pas gebruikt wanneer de vlinder is uitgevlogen. Doden is hierbij dus niet nodig, en mits een niet-milieubelastende veredeling, kan dit biologisch worden geteeld.

Chemisch gezien lijkt zijde sterk op wol. Beide bestaan hoofdzakelijk uit eiwitten, maar in tegenstelling tot wol zijn zijdegaren glad en hebben ze geen geschubde structuur, waardoor het fraai glanst. Het zijdedraad is het fijnste van alle natuurlijke vezels. Zijde is zowel sterk als elastisch. Je kunt een draad wel met een vijfde van de oorspronkelijke lengte uitrekken voor het breekt. Zijde, en met name wilde zijde, kan tot 40% vocht opnemen zonder dat de stof vochtig aanvoelt. Het beschikt tevens over iso-thermische eigenschappen waardoor het bij warm weer koel aanvoelt en bij koud weer juist behaaglijk warm. In combinatie met wol laten beide materialen het beste van zichzelf zien – en vooral voelen.

ANTROPOSOFIE

Zelf ben ik opgegroeid in wollen ondergoed. Wellicht zou het een heel ander verhaal zijn wanneer ik de helende werking van zulke kleding niet lijflijk ondervonden zou hebben en me enkel theoretisch had verdiept in de materie. Maar aangezien ik al vanaf baby zelf wol draag, zou ik me niet kunnen voorstellen dat ik dit zou moeten missen.

Ik weet dat ik hiermee een aantal mensen flink tegen de borst stuit, maar gelukkig heb ik altijd een extra laagje aan om me te kunnen verzetten. Ook mentaal.

Ja, ik was zo’n antroposofische baby die altijd een wol-zijde mutsje op had. En ja, ik heb ook van die baby’s die altijd mutsjes op hebben. Want behalve dat de materialen, zoals ik heb beschreven, de lichaamswarmte helpen reguleren, beschermen ze volgens de antroposofie ook tegen prikkels buitenaf. Aangezien babyhoofden in proportie enorm zijn ten opzichte van hun lichaam verliezen ze makkelijk veel warmte door hun hoofdje – en krijgen veel indrukken van de chaotische buitenwereld binnen. Aparte posts over mutsjes, over antroposofie en mijn favoriete (web-)wolwinkels volgen nog… als ik tijd heb, na de bevalling ofzo.

Groei vraagt om warmte – letterlijk en figuurlijk.
Ik kies ervoor om de kinderen zoveel mogelijk wol en zijden ondergoed te laten dragen om hun opgroeiende lijfjes te omhullen. Voor de emotionele warmte hoop ik zelf, samen met mijn omgeving, te kunnen zorgen. Zo probeer ik hen alle goede voorwaarden te bieden om zich te ontwikkelen tot veerkrachtige mensen.

Op dit moment speelt die ontwikkeling van hen zich af voor de televisie, probeer ik mijn steentje bij te dragen aan een betere wereld door zo min mogelijk gebruik te maken van dierlijke producten – en ondertussen stop ik nog maar eens een mottengat.

 

Draag jij wol en/of zijde? Is dit een bewuste keuze? En waar is die keuze op gebaseerd? 

Comments

comments

6 comments on “Fair Wear Friday # wol en zijde

  1. Interessant artikel, veel bijgeleerd! Ik draag zelf nooit wol, al is dat dan niet uit faire of ecologische overwegingen, maar wel omdat ik compleet onnozel word van het gekriebel. Jammer want er bestaan best wel mooie én verantwoorde stuks, maar mijn huid verdraagt het gewoon niet.

    1. Er bestaat ook heel veel kriebelvrije-wol! Juist voor mensen ment een gevoelige huid ideaal… en Zwitserland is het walhalla als het gaat om het vinden van wollen (onder-)kleding. Zoek maar eens naar merken als Selana, Joha, Engel, Reiff en Cosilana. Zij hebben allemaal ongelooflijke zachte kleding, ook in mengeling met katoen.

  2. Wol blijft inderdaad een lastig punt. Mijn moeder spinde vroeger zelf wol van onze eigen schapen. We waren er zelf altijd bij als ze geschoren werden en dat gebeurde niet hardhandig. Wellicht is dat nog een idee?

    Oh eh, ik bedoel niet dat je nu 10 schapen moet gaan houden haha. Maar wellicht is er een boer in de buurt waar je wol van mag hebben?
    Kim onlangs geplaatst…Hoe word je een fair fashionista?My Profile

    1. Goh, het is ook wel een “verantwoording aan mezelf”, want soms doe je dingen op zo’n vanzelfsprekende manier dat het weleens goed is om stil te staan bij het hoe en waarom van dingen, en je af te vragen of de destijds gemaakte keuzes nog wel bij je passen.

Comments are closed.