Fair Wear Friday # pratende jurken

Struinend in de archieven van mijn oude blog, ontdekte ik dat ik het boek “Talking dress” kocht in maart 2013, amper één maand voor de grote ramp van de instorting van de textielfabriek Rana Plaza in Bangladesh waarbij meer dan 1000 arbeid(st)ers om het leven kwamen. Het drama gaf aanleiding tot enkele structurele veranderingen: een compensatiefonds voor de slachtoffers en een akkoord om de veiligheid in de textielsector aanzienlijk te verbeteren. Ik was dus al met fair fashion bezig vóór de revolutie in de modewereld, waarbij het belang van goede werkomstandigheden door steeds meer mensen als belangrijk wordt gezien. 

talking dress

Gerhilde kondigde op haar blog aan dat het Zuidcafé in de Roma de balans zou opmaken of de veranderingen van de afgelopen drie jaar een verschil gemaakt zouden hebben voor de arbeidsomstandigheden in de textielsector. Wat heeft de markt te bieden voor de kritische consument die duurzame kleding verkiest? Gastsprekers waren Sara Ceustermans (coördinatrice van de Schone Kleren Campagne), Marieke Eyskoot (toonaangevend expert in Nederland inzake eerlijke kleding, schreef o.m. Talking Dress, een boek over eerlijke mode en lifestyle) en Sarah Vandoorne (freelance journaliste, auteur van Mo*Paper Textielarbeidsters hebben sociale bescherming nodig).

ZUIDCAFÉ

Met het grote verhaal was ik dus al volledig mee, maar omdat het een heel lastige kwestie blijft wilde ik er graag meer over te weten komen. Want hoewel winkels te pas en te onpas labels aan hun kleding hangen om heel verantwoord te lijken, blijkt het in werkelijkheid niet zo simpel om te beoordelen of dat wel terecht is. Je zou het eigenlijk de kleding zelf moeten vragen om een eerlijk antwoord te krijgen.

Afgelopen dinsdag heb ik me een avond kunnen onderdompelen in deze materie. Het gaat te ver om een samenvatting te geven van de volledige avond, maar ik zal een aantal punten toelichten die er voor mij uitsprongen, te beginnen bij het boek waar het voor mij allemaal mee begon:

TALKING DRESS

Talking Dress van Marieke Eyskoot is een boek dat je alles vertelt over eerlijke kleiding en lifestyle. Nu is “alles” misschien wat veel gezegd, maar het is wel een heel praktische gids om je op weg te helpen om eerlijke kleding te kunnen kopen. Want waar begin je? En hoe zie je wat eerlijk is? En wat is eerlijk eigenlijk?

Het is een heel nuchter boek, dat niet alleen antwoorden geeft maar vooral veel vragen stelt. Er wordt je niks opgedrongen, niet de les gelezen, maar je wordt aangezet tot nadenken en zélf keuzes maken. Het is aan jou om prioriteiten te stellen. Daarover gaat het allemaal in dit mooi vormgegeven en luchtig geschreven boek. Natuurlijk is het al wel een selectief publiek dat dit boek leest (want waarom zou je over duurzame kleding lezen als je niet bereid bent daar verantwoorde keuzes in te maken?), maar eigenlijk is het juist ook heel toegankelijk voor mensen die zich er nog nooit in hebben verdiept.

Meteen na het lezen van het boek (in 2013) had ik me voorgenomen om helemaal geen nieuwe kleding meer te kopen die niet fair trade + ecologisch geproduceerd is. Die combinatie is nog niet zo vanzelfsprekend, en veel mensen verwarren bio-katoen nog met eerlijke handel. Tweedehands mocht ik nog wel alles kopen, omdat het dan gaat om een kledingstuk dat al op de markt gebracht is. Nu was de uitdaging voor mij niet zo gigantisch groot, aangezien ik een gruwelijke hekel heb aan winkelen. Wat het wél lastig maakte ik dat ik juist had besloten dat ik de inhoud van mijn kledingkast minstens wilde verdubbelen. Hij was toen voornamelijk gevuld met een holle echo… Gemiddeld heeft een vrouw 100 kledingstukken in haar kast hangen, ik trok dat gemiddelde behoorlijk naar beneden.

Ik ben nu al een paar jaar bezig met eerlijke mode en het gaat me steeds beter af. In die tijd heb ik al meer kleding gekocht dan in vele jaren daarvoor. Hoewel winkelstraten vol mensen met gevulde plastic zakken me altijd al afstootte, kon ik eerst toch niet altijd de verleiding weerstaan van de etalages. Inmiddels heb ik echter voldoende merken en winkels gevonden om die drang te bevredigen op een voor mij acceptabele manier. Ik word er steeds handiger in, het kost me steeds minder moeite – en ik vind het steeds lastiger te zien dat de Meir nog altijd gevuld is met mensen die beladen zijn met plastic zakken van goedkope ketens…

LUXEPROBLEEM

Gebrek aan geld kan ook een reden zijn om niets te kopen, maar dat is een andere kwestie die ik even buiten beschouwing laat. Uitgaande van een modaal inkomen, is het dan haalbaar voor mensen om fair fashion te kopen? Is het een privilege om zo te kunnen/ willen winkelen? De nieuwe dingen die ik koop zijn duurder dan “standaard”, de tweedehandse goedkoper. Globaal gezien geef ik niet méér uit dan wanneer ik dezelfde producten in de grote ketens zou kopen. Meer geld kost het me niet, wel meer tijd. Is tijd geld? Voor mij niet, maar voor een ander wellicht wel. Dat kan ik niet beoordelen.

‘Ja maar, ik kan het echt niet betalen om alleen maar eerlijk geproduceerde kleding te kopen’. Nee, ik ook niet. Tenminste, niet de hoeveelheid kleding die veel mensen per winkelsessie kopen. Of misschien zou ik het wel kunnen, maar ik wil ook nog (bio)boodschappen doen, op vakantie kunnen gaan en geld overhouden voor andere dingen. Mijn kledingbudget wil ik dus ook niet opschroeven… maar wel beter herverdelen. Misschien moet ik (nog) minder kopen? Nog langer doen met mijn kleding? Zuiniger wassen? Die 80% uit mijn kledingkast wat vaker dragen dan 20% van de tijd. Hoeveel mensen denken er niet bij zichzelf ‘ja, ik wil wel eerlijke kleding kopen, maar ik kan dat echt niet betalen’.

Als je weet dat er gemiddeld 169 mensen aan één kledingstuk hebben gewerkt (van boer tot verkoopster) en er wereldwijd 60 miljoen mensen werkzaam in de kledingindustrie, dan kan je eerlijke werkomstandigheden moeilijk een niche materie noemen. 60 miljoen mensen + hun gezinnen zijn afhankelijk van de consument, waar die zijn geld aan wil uitgeven, waar die met andere woorden zegt: hier heb je geld om door te gaan zoals jullie bezig zijn. Neen, zo bekeken mag fair fashion geen “luxeprobleem” zijn.

PRIJZENSLAG

Een kwestie waar ik al langere tijd mee worstel is of ik mijn vraag naar eerlijke kleding niet verborgen houd als ik tweedehands koop. Hoe meer vraag er is naar fair fashion, hoe meer de markt daarop zal inspelen, hoe gewoner het wordt en hoe meer de prijzen van de goedkope ketens worden rechtgetrokken. Want eerlijke kleding is niet duur (wel veel geld), maar veel andere kleding is te goedkoop.

Iedereen kan zo een paar ketens noemen van wie het niet anders kan dan dat ze mensen uitbuiten, gezien de lage prijzen en wetende dat maar 1 à 5% van de verkoopprijs naar de fabriekarbeidster gaat. Je hoeft geen moraalridder te zijn om dit in te zien. Maar wat met de kleding uit het duurdere segment? Is die dan niet eerlijker, want je betaalt er toch meer voor? Nee, niet per se. Er is geen enkel verband tussen een hoge verkoopsprijs en eerlijke handel. Wel tussen hogere prijzen en betere kwaliteit, dus in dat opzicht is het al een goede stap dat je kleding waarschijnlijk langer meegaat.

TWEEDEHANDS

Terug naar mijn vraag over tweedehands kleding. Onttrek ik me niet aan mijn verantwoordelijkheid door de eerlijke markt minder steunen? Ja en neen. Ik vroeg Marieke Eyskoot naar haar mening hierover.

Zij stelde mij direct gerust door te antwoorden dat er wereldwijd genoeg kleding is voor iedereen, dat heel de kledingindustrie zou kunnen worden opgeheven en dat er niemand (onvrijwillig) bloot hoeft te lopen. Door tweedehands te kopen geef je het signaal dat je het belangrijk vindt dat er langer wordt gedaan met kleding. Je investeert geld in het verlengen van de levensduur van kleding. Mijn angst dat mensen “gewone” kleding blijven kopen omdat ze die via de tweedehandsmarkt toch wel kwijtraken is daarmee ongegrond verklaard. Mensen kopen toch wel, ongeacht of ik het nu van hen overkoop of niet.

Door tweedehands te kopen stimuleer je inderdaad niet de duurzame productie, maar je bespaart wel kostbare grondstoffen. Milieutechnisch is het dus juist beter om zo te winkelen. Voor de kinderen is er meestal genoeg te vinden, en hoe kleiner ze zijn hoe groter het aanbod is. Volwassenen moeten al meer geluk hebben, en een gangbare maat hebben helpt daar wel bij.

KAN JE WEL GOED DOEN?

Doe ik het dan altijd “goed” en vind ik mezelf daardoor “beter” dan anderen? Helemaal niet! Voor de kinderen koop ik het meeste tweedehands, aangevuld met fair fashion. Behalve dan voor de jongens, daar koop ik vaak nieuwe broeken voor die wel van biokatoen zijn maar niet eerlijk geproduceerd. Ondergoed en sokken idem dito. Voor mezelf ben ik wel even uitgeshopt, maar het aandeel fair fashion overheerst het percentage tweedehands. Maar soms is het zo makkelijk om “gewoon” iets te kunnen kopen, zonder een hele zoektocht te houden. Dus neen, ik voldoe zeker niet altijd aan mijn eigen criteria van kritische consument.

En dat hoeft ook helemaal niet. Alle beetjes “goed” helpen, maar het moet wel haalbaar blijven. En voor schuldgevoelens koop je niks…

Het is bijna niet mogelijk om altijd voor iedereen goed te doen. Eerlijke kleding vinden is niet gemakkelijk als je niet weet waar je moet beginnen. De vele labels en keurmerken maken het vaak alleen maar verwarrender, en het kost echt tijd om hierin wegwijs te worden. Gelukkig hoef je geen pionier te zijn op deze zoektocht, maar zijn er een heleboel mensen je al voor gegaan… Er zijn boeken, vergelijkingssites, apps en deskundigen hierover. En laat anders de jurken voor zich spreken.

Koop jij soms/vaak/altijd eerlijke geproduceerde kleding? Of tweedehands? Waarom wel of niet? Laat je de winkels voor je denken, of kies je zelf? Wat je ook kiest, ik ben benieuwd naar de beweegredenen.

Comments

comments

12 comments on “Fair Wear Friday # pratende jurken

  1. Heel fijn stuk!
    Precies van die dingen waar ik ook mee worstel… is tweedehands eigenlijk wel goed?
    Voor mezelf besloten van wel maar zo’n stuk helpt dan ook weer een beetje.
    De HEMA heeft sinds kort panty’s van gerecycled garen trouwens. Voor wat het waard is… maar toch een stapje in de goede richting wat mij betreft.

    Zou je misschien eens willen delen van welke duurzame merken jij graag kleding koopt?
    ArmedAngels heb ik al ontdekt maar dat is voor mij tot nu toe de enige die zowel bio als fairtrade is. Wel veel leuke kleding! Maar moet het wel altijd uit Duitsland bestellen en kan niet passen, daar moet ik wel aan wennen en dat houd me soms tegen. Vooral voor een broek ofzo.

    Nogmaals dank voor het stuk!
    Els

    1. Wat een fijne feedback, dankjewel
      Ik zal binnenkort eens een stuk schrijven over de merken die ik graag koop. Dank voor de tip, ik ga er mee bezig!

  2. Mooi verslag, mooie overwegingen!

    Zoals je weet let ik ook op wat in mijn kleerkast terechtkomt, al is er nog veel werk aan de winkel. Maar bon, oude “slechte” kledingstukken daarom wegdoen zou nogal onnozel zijn natuurlijk 🙂 Wat binnenkomt, bestaat voorlopig vooral uit nieuwe faire / ecologische kleren; tweedehands koop ik maar af en toe (maar dat ligt grotendeels aan onze verhuis: dan moet je plots op zoek naar vervanging van de “gekende” winkels, à la Kringloop en Think Twice, en voorlopig zijn degene die ik al ontdekte vooral heel duur). Ondertussen heb ik ook een naaimachine en gaat het hopelijk lukken om ook zelf wat stuks te maken. Ik ben nu dus volop de ecostoffenwereld aan het ontdekken 🙂

    1. Oh leuk, zelf kleding naaien! Daar kom ik al heel lang niet meer toe.
      Oude kleding wegdoen is inderdaad wat onnozel ja. Zo heb ik voor de kinderen inmiddels mijn eigen kringloop: sommige dingen zijn al door de 3 gedragen en liggen nu te wachten voor nummer 4. Dat is ook niet altijd eerlijk geproduceerd (toen de oudste klein was, was ik daar nog niet zo bewust mee bezig), maar inmiddels is het daardoor minstens even verantwoord geworden als tweedehands kopen 😉

  3. Ik heb dit boek een tijdje geleden geleend van de bib en ik vond het echt supergoed. Heel erg interessant onderwerp dat helder wordt besproken en uiteengezet. Ikzelf koop bijna al mijn kleding zoveel mogelijk tweedehands, beter voor de portemonnee ook. Wel koop ik bv lingerie en panty’s zonder te letten of het fairtrade is. Mijn behamaat is komt niet veel voor en het is sowieso al een ramp om een degelijke goedzittende beha te vinden, laat staan een fairtrade versie. Gelukkig bestaan er naast 50 tinten grijs, ook 50 tinten groen haha.

    1. Niet alles is inderdaad tweedehands te vinden, zeker panty’s niet 😉
      En je hebt gelijk over die 50 tinten groen, er zijn zoveel gradaties en zoveel manieren waarop je “iets” kan doen. Fijn dat je er zo mee bezig bent!

    1. Dankjewel. Fijn dat we samen konden gaan en zo een mini-blog-meeting houden 🙂
      Ik heb nog best een tijdje met haar staan praten, ze nam alle tijd.

  4. Kleding koop ik niet zoveel meer, omdat ik streef naar een volledig zelfgemaakte garderobe. Maar dan kom je dus op een ander punt: hoe weet ik of de stof die ik koop verantwoord voor mens en milieu gemaakt is? Daar ben ik nu vooral mee bezig…

    1. Wauw, wat lijkt me dat fijn om te kunnen!
      mavieenvert.be heeft een lijst op haar site staan waar allerlei winkels/sites staan die verantwoorde stoffen verkopen.

  5. Het blijft een interessante materie, inderdaad fair fashion is niet te duur, andere kleding is vaak te goedkoop!
    Ik had laatst dezelfde discussie met iemand over tweedehands kleding, ik vind het dan toch lastig dat ik een kledingstuk heb wat niet fair gemaakt is, ook al is het tweedehands. Maar ja, anders belandt het op de vuilberg en dat is nog veel erger.

    1. Precies 🙂
      Voor mezelf zou ik het nog wel kunnen om alleen maar eerlijk te kopen, mijn maat is toch stabiel en met tijdloze kleding kom je dan een heel eind. Maar voor de kinderen is het voor ons echt onbetaalbaar om alles nieuw te kopen. Ze groeien er zo snel uit (en verslijten dingen!) dat tweedehands dan een goed alternatief is: veel goedkoper en de berg beschikbare kinderkleding is gigantisch…
      Maar zoals ik al schreef: het is moeilijk om het én goed te doen voor het milieu (grondstoffen) en mensen een eerlijk loon te gunnen (fair fashion) en werkzekerheid te bieden (genoeg kopen) en het betaalbaar houden voor jezelf (niet te veel kopen). Het blijft wikken en wegen.

Comments are closed.