De rol van de consument bij duurzaam ontwerpen #2

#2 ONTWERPFASE – DE ROL VAN DE ONTWERPER

Als consument maken we gebruik van heel veel productieketens. Daar zijn we ons niet altijd van bewust. Gelukkig zijn er ondernemers en ontwerpers die op ons subtiele -of minder subtiele- wijze herinneren aan het feit dat we met onze kleding, onze telefoon, onze waterfles, ons eten of onze tafel onderdeel zijn van een verhaal dat ook over anderen gaat. Over andere mensen, maar ook ook over onze leefomgeving.

Consumenten hebben een grote impact op de planeet door de regelmatige aankoop van nieuwe spullen – en daarmee de stimulering van de productie-industrie. In de milieubelasting van de gemiddelde consument zijn spullen (non-food), eten + drinken, vervoer en huis de vier sectoren waar de consument het meeste invloed op heeft. Hierbij staat ‘spullen’ voor spullen en kleding. Ik laat de producten met stekker gemakshalve achterwege in mijn verdere beschouwing. Elektrische apparatuur is een verhaal op zich waar ik niet veel vanaf weet.

DE ONTWERPER BEDENKT HET DUS HIJ IS VERANTWOORDELIJK

De meest beslissingen die invloed hebben op het product zelf, situeren zich in de ontwerpfase. Alle informatie moet dan ook beschikbaar zijn om de juiste keuzes te maken. Het bekijken van de mogelijkheden voor duurzaam design doorheen de levenscyclus van een product tijdens de ontwerpfase, is het basisprincipe van eco-design. Het milieu-aspect zou, naast functionaliteit, esthetiek, ergonomie, veiligheid en economische waarde, een vanzelfsprekende factor moeten zijn omrekening mee te houden.

Als ontwerper is het niet altijd transparant te krijgen hoe de impact van je ontwerp op het milieu concreet moet worden voorgesteld. Is het genoeg om bijvoorbeeld te kiezen voor hout met een FSC-logo voor verantwoord bosbeheer? En wat als de afwerking ook zonder chemicaliën gebeurt? Als een ontwerp in kleine, beschermde werkplaatsen wordt geproduceerd in plaats van in grote fabrieken in landen waar men het niet zo nauw neemt met veiligheidsvoorschriften voor arbeider en milieu?

Om het milieu-impact van producten te kennen en aan te pakken zijn er zogenaamde ecodesign tools ontworpen. Dit kan naast de totale milieu-impact ook de impact per fase in de levenscyclus van het product laten zien. Individuele analyses van een product kunnen worden vergeleken met gelijkaardige producten.

In Vlaanderen is er een hulpmiddel om de invloed op de planeet te leren kennen. De Ecolizer is een eco-design ontwerptool dat snel en eenvoudig de milieu-impact van een product berekent. Aan de hand van alle materialen, processen, verpakkingen, transportmodi die toegepast worden tijdens de levenscyclus van een product. Met al deze gegevens berekent de Ecolizer de milieu-impact en geeft deze weer in een cijfer.

Om deze fase te verduidelijken heb ik een case bijgevoegd. Ik schreef al eerder over deze vaas, maar inmiddels is de tekst herwerkt tot duidelijk voorbeeld van de rol die een ontwerper kan spelen bij ecodesign. Hier kan je dat lezen.

De komende dagen zal ik hier steeds dieper op ingaan. Het wordt een heuse 6-delige minireeks over duurzaam ontwerpen – oftewel een pleidooi om de verantwoordelijkheid voor ecodesign meer bij de consument te leggen.

Zie ook:

Comments

comments